به گزارش خبرنگار کشاورزی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، دکتر محمد قربانی در میزگرد «بـررسـی خـودکـفـایـی گـنـدم» که به مناسبت 26 آبان سالروز خودکفایی گندم در این خبرگزاری برگزار شد، اظهار کرد: در صورت نبود محدودیت در منابع پایه بخش کشاورزی نظیر آب، خاک، نیروی کار و در نهایت هزینه تولید و مزیت‌های نسبی باید به سمت خودکفایی در محصولات کشاورزی حرکت کرد. در واقع حرکت به سمت خودکفایی باید در درجه اول از توجیه فنی، منابع پایه، اقتصادی و زیست محیطی برخوردار باشد و در درجه دوم باید به سایر متغیرها توجه داشت.

این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد افزود: باید با وارد کردن برخی از محصولات کشاورزی منابع پایه در این بخش را حفظ کنیم چراکه این منابع به سادگی به دست نمی‌آیند و بعضا ایجاد برخی از آنها نیازمند سرمایه‌گذاری بالا و زمان است.

وی با بیان اینکه باید مزیت‌های نسبی در خودکفایی محصولات کشاورزی مورد توجه قرار گیرد، ابراز عقیده کرد: در خودکفایی محصولات کشاورزی به مرز استثمار از منابع پایه در بخش کشاورزی رسیده‌ایم. در حال حاضر در برخی از حوزه‌ها مانند آب و خاک و در آینده نزدیک در حوزه‌های دیگر به مشکل خواهیم رسید.

این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: برای رسیدن به کشاورزی پایدار باید براساس منابع موجود محصولات کشاورزی را تولید کرد و در تولید محصولاتی که محدودیت منابع پایه در بخش کشاورزی را داریم، اقدام به وارد کردن این محصولات کنیم. سیاست قیمتی و تعیین قیمت باعث شد که در گندم به خودکفایی برسیم چراکه کشاورزان با توجه به قیمت به کشت محصولات کشاورزی می‌پردازند.

وی با طرح این سوال که آیا به مفهوم واقعی کلمه خودکفا هستیم؟ خاطرنشان کرد: در ارتباط با این موضوع زمانی می‌توان اظهار نظر کرد که اطلاعات شفافی از تولید و واردات برای مصارف مختلف توسط بخش خصوصی، اتحادیه‌ها و دولت وجود داشته باشد. اما در صورت واردات گندم، با فرآوری گندم وارداتی به کشور و تبدیل آن به آرد و صادر کردن گندم فرآوری شده ارزش افزوده بیشتری نصیب کشور خواهد شد.

قربانی افزود: در بحث خرده مالکی کشاورزی باید به دو بعد خود مصرفی تولیدات کشاورزی توسط خود تولیدکنندگان و عرضه محصولات کشاورزی به بازار برای تامین غذای شهرنشینان که همان بعد تجاری است، اشاره کرد. 95 درصد تولیدات کشاورزی کشور از کشاورزی خرده مالکی تامین می‌شود، لذا نقش کشاورزان خرده مالک در خودکفایی محصولات کشاورزی برجسته است.

این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: دولت باید به کشاورزان خرده مالک و نظرات آنها در برنامه‌ریزی‌ها توجه جدی داشته باشد و زیرساخت‌های لازم را برای ایجاد تعادل لازم بین محصولات تولیدی و منابع پایه یعنی توجه به کشاورزی پایدار فراهم آورد تا ضمن تامین و تضمین تولید برای خودمصرفی انگیزه‌های لازم برای عرضه مازاد به بازار ایجاد شود.

این استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه ایران پتانسیل صادرات گندم را دارد، گفت: در سال‌های اخیر با اجرای طرح محوری گندم عملکرد این محصول افزایش یافت، اما پایداری لازم را به دلیل فشار بر منابع و نبود سایر انگیزه‌های مکمل برای پشتیبانی حمایتی، ارشادی و هدایتی لازم از تولید و بازاریابی دارا نبوده است.

وی اظهار کرد: نیروی کار در تولید گندم کمترین نقش را ایفا می‌کند چراکه برداشت و کاشت گندم به وسیله ماشین صورت می‌گیرد.

قربانی با اشاره به اینکه کشاورزان نسبت به قیمت واکنش نشان می‌دهند، تصریح کرد: در واقع کشاورزان با تحلیل هزینه درآمد ذهنی سود مزرعه، تولید را بهینه می‌سازند که رفتاری منطقی محسوب می‌شود. علاوه بر آن وقتی تضمین قیمت نیز وجود دارد حرکت به سمت این محصول صورت می‌گیرد.

این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: یکی از علت‌های اعتراض دامداران به افزایش قیمت نهاده‌های صنعت دام و طیور جایگزین کردن کشت گندم به جای کشت جو است.

وی افزود: قبل از تعیین قیمت‌های محصولات کشاورزی در شورای اقتصاد، لازم است در وزارت جهاد کشاورزی با شبیه‌سازی قیمت‌ها و آثار آن بر سطح زیر کشت و تولید محصولات مختلف در زیر بخش‌های گوناگون این بخش و با توجه به تکلیف برنامه پنج ساله برای میزان تولیدات کشاورزی و دامی استان‌ها، قیمت بهینه محصولات کشاورزی تضمین کننده، میزان تولید تکلیف شده در سال‌های برنامه و جایگزینی کشت‌های محصولات کشاورزی را مشخص کرد.

این استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: با توجه به ریسک پذیر بودن بخش کشاورزی و تعیین قیمت محصولات کشاورزی بر اساس الگوی کشت به ویژه الگوی کشت منطقه‌یی می‌توانیم تولید مورد نیاز کشور یا برنامه‌ریزی برای واردات و یا صادرات و نیز سود کشاورزان را تضمین کنیم.

قربانی با اشاره به اینکه سیاست‌های قیمتی می‌تواند ما را به اهداف تولیدات کشاورزی و دامی استان‌ها برساند، بیان کرد: سیاست‌های قیمتی، نردبان حرکت و کارایی و اثر بخشی سایر برنامه‌های دولت به ویژه زیرساخت‌های بخش کشاورزی، عملکرد تعاونی ها و نهادهای مردم نهاد و بازاریابی محصولات کشاورزی است.

این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: در واقع هرگونه اثربخشی و کارایی سیاست‌های دولت در ارتباط با سطح زیر کشت و الگوی زراعی به سیاست‌های قیمتی به ویژه سیاست‌های برانگیزاننده و مثبت وابسته است و نمی‌توان اثر مرئی و نامرئی آن را در مزارع نادیده گرفت.

قربانی ادامه داد: در صورتی که به پتانسیل هر منطقه در سطح زیر کشت محصولات کشاورزی، منابع تولید و نیروهای تحصیل‌کرده کشاورزی در چارچوب برنامه پنج ساله و اقتصاد دانایی محور توجه شود، عملکرد محصولات کشاورزی افزایش خواهد یافت و منابع پایه کشاورزی حفاظت خواهد شد.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: با تحقیقات در روش‌های مصرف آبیاری در محصولات کشاورزی و انتخاب واریته‌های کم مصرف در آب و توجه به فناوری یا رویکرد کم آبیاری در کشت محصولات، مصرف آب در بخش کشاورزی به حداقل خواهد رسید. در حال حاضر برخی از کشاورزان محصولات کشاورزی را تا شش نوبت آبیاری می‌کنند و این در حالی است که شاید ضرورتی بر آبیاری این محصولات وجود نداشته باشد.

وی با بیان اینکه با توجه به اطلاعات موجود، تاکنون تولید بذر با مصرف پایین آب در کشور صورت نگرفته است، گفت: تاکنون بیشترین مطالعات بر روی تولید بذرهای گندم مقاوم به سرما و آفات بوده است. کشور به لحاظ توانایی علمی(نیروی متخصص)، امکانات و تجهیزات توانایی تولید واریته‌های کم مصرف آب را دارد و حرکت در این مسیر نیازمند برنامه‌ریزی هدفمند(کمی و کیفی) و جامع و راهبردی کشاورزی با توجه به امکانات موجود و مشارکت تمام ذی‌نفعان است.

قربانی افزود: اگر وزارت جهاد کشاورزی علاوه بر تدوین برنامه پنج ساله، برنامه جامع کلان و راهبردی محصولات کشاورزی را در زمینه‌های تولید، استفاده از کلیه منابع پایه و غیرپایه، مکانیزاسیون، سرمایه گذاری، امکانات بخش کشاورزی و سایر مولفه‌های تاثیر گذار درون کشوری و برون کشوری، سیاست‌ها و برنامه‌های سایر بخش‌ها و غیره تدوین کند، مشکلات این بخش حل خواهد شد.

وی ادامه داد: در صورتی که برنامه‌ریزی‌های وزارت جهاد کشاورزی دارای تعادل باشد و از سیاست گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های مقطعی در بخش اجتناب شود آرامش لازم در حوزه کشاورزی برقرار خواهد شد، که خود می‌تواند محرک خوبی برای حرکت بخش کشاورزی به سمت افزایش تولید باشد.

قربانی در ادامه میزگرد ایسنا اظهار کرد: شرایط آب و هوایی و امکانات موجود باعث شده است که مدیریت تولید محصولات کشاورزی غیرقابل کنترل باشد، لذا برای کنترل تولید در بخش کشاورزی باید مدیریت جامع در این بخش مورد توجه قرار گیرد.

وی با اشاره به اینکه اطلاعاتی از میزان شکر تولید شده در انبارهای کارخانجات قند و شکر وجود ندارد، تصریح کرد: روانی اطلاعات یکی از مسائلی است که در تدوین برنامه جامع محصولات کشاورزی مطرح می‌شود. در چنین شرایطی شاهد برخی اظهارنظرهای غیرکارشناسی در ارتباط با ضرورت واردات شکر برای تامین تقاضای موجود یا جلوگیری از واردات شکر برای جلوگیری از زیان کارخانجات نخواهیم بود.

قربانی گفت: با توجه به بحث‌های تجارت جهانی و WTO هر نهاد یا بخشی می‌تواند محصولات کشاورزی را وارد کند، لذا در اقتصاد باز دنیا خودکفایی در محصولات کشاورزی مفهوم چندانی ندارد.

وی با بیان اینکه با کاهش هزینه‌های تولید محصولات کشاورزی می‌توان در بازارهای جهانی رقابت کرد، افزود: در اقتصاد باز مصرف‌کننده و بنگاه‌های خصوصی به سمت محصولات با کیفیت و استانداردهای بالا و بهداشتی روی می‌آورند.

این عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد در پایان خاطرنشان کرد: هرگونه برنامه‌ریزی و سیاستگذاری در ارتباط با خودکفا شدن محصولات کشاورزی نیازمند کار کارشناسی دقیق و جامع در مجامع علمی و تعامل لازم در سطح بین‌المللی است. تاریخ: 27/8/1386

http://www.foodna.ir/6730.html

خودکفائی و سرمایه گذاری در بخش کشاورزی - مصاحبه آفتاب با عیسی کلانتری  

     (خودکفایی محصولات کشاورزی۷)                                                                                                                

عیسی کلانتری وزیرسابق کشاورزی اگرچه خود مدتی طولانی وزارت کشاورزی را به دوش داشته و عملکرد ایشان نیزبا چالش های عمده مورد سوال قرارمی گیرد حال به عنوان فردی خارج از دولت به عنوان یکی ازمنتقدان درتشکل خانه کشاورز موردتوجه است. انتقادات ایشان برعملکردهای کشاورزی دولت قبلی و کنونی به واسطه آشنایی طولانی باکشاورزی ایران و فعالیت دریک تشکل غیردولتی دربسیاری ازمواردمتکی برشناخت واصول منطقی است.

درقسمتی ازاین مصاحبه کلانتری می گوید: در حال حاضر با سیاست‌های غلطی كه درپیش گرفته ایم،به زودی به سرنوشت هند و چین دچار می شویم.این كشورها برای افزایش تولید، آبهای زیرزمینی را تخلیهكردند بطوریكه امروزه چین 40 میلیون تن كمتر از 10 سال پیش گندم تولیدمی کند.  

خودكفایی بدون سرمایه‌گذاری یعنی عوام فریبی