تغییر اقلیم - یکی از دو چالش عمده در قرن بیست ویکم 

 two challane of 21 century:climate change and war

دو چالش عمده قرن بیست و یکم:  

جنگ و تغییر اقلیم 

 جنگ : اگرچه جنگ برای کسانی که کشته می شوند و یا به اشکال مختلف آسیب می بینند منفور است اما همه از آن صدمه نمی بینند و در طول تاریخ همواره عده ای بوده اند که از جنگ بیش از صلح منفعت برده اند. سوداگران در طول تاریخ رفاقتی نزدیک با حکومتگران و با سرداران داشته و دارند. اما به نظر می رسد جنگهای قرن بیستم و جریانات قرن بیست ویکم قدری خواب را از خود سوداگران نیز ربوده است. جریانات یازده سپتامبر و عملیات تروریستی در گوشه و کنار جهان این ایده را که جنگ منفعتش بیش از ضرر است را به چالش کشیده است.. امروز حریم امنیتی در بیرون از مرزهای کشورها و حریم امن برای سران کشورها تغییر یافته است.. کشورهای جنگ افروز و سران جنگ افروز دیگر خود نیز از حاشیه امنیتی مستحکمی برخوردار نیستند . احتمال بروز جنگ هسته ای بین قدرت های بزرگ جهانی که در قرن گذشته دو بلوک شرق وغرب و در رأس یکی آمریکا و آن یکی شوروی قرار داشت ، با اندیشمندی همراه با ترس از یک جنگ بنیان کن هسته ای به جنگ سرد فرو رفتند و از زیر این لایه های جنگ سرد موضوعیت چنین جنگی به تدریج از میان رفت. اما بعد ها با فرو پاشی شوروی ، تکنولوژی ساخت سلاح هسته ای همواره در اننحصار این مصالحه کنندگان جنگ سرد باقی نماند. هند، اسرائیل و پاکستان کشورهایی بودند که نه به دلیل مناقشات عمده جهانی بلکه به دلیل اهداف منطقه ای به سلاح هسته ای دست یافتند و کره شمالی نیز با اهداف منطقه ای سالهای زیادی است که درگیر یک برنامه نظامی ساخت سلاح اتمی است و ادعای ساخت یک بمب اتمی را دارد و به نظر می رسد که این روند در کشورهای دیگری با ملاحظات منطقه ای دنبال می شود. در گرفتن چنین رقابتی بین کشورهایی که نقاط بحران های منطقه ای محسوب می گردند ، همراه با زرادخانه های اتمی کشورهای باقی مانده از زمان جنگ سرد در قرن پیش ، ترس از آینده چنین فاجعه ای را مشتعل می سازد.

 مصلحان و نیک اندیشان صلح دوستان و بشردوستان اما به آینده خوشبین اند . با فراهم آمدن شناخت جمعی و ابزارهایی که ملل جهان و فرهنگها را در زمانی کوتاه با هم در ارتباط قرار می دهد، قلوب مردم را به هم نزدیک می سازد. با آگاهی روز افزون مردم و ارتقای شناخت بین فرهنگ ها موضوعیت اختلافات و سوء استفاده سوداگران و جنگ افروزان از دست می رود و مردم احساس می کنند که :

بنی آدم اعضای یکدیگرند بنی آدم اعضای یک پیکرند 

که در در آفرینش ز یک گوهرند

چو عضوی به در آورد روزگار                

دگر عضو ها را نماند قرار

ترجمه انگلیسی شعر سعدی  

Human beings are members of a whole,
In creation of one essence and soul.
If one member is afflicted with pain,
Other members uneasy will remain.
If you have no sympathy for human pain,
The name of human you cannot retain

تغییر اقلیم : از زمانی که مسئله گرمایش زمین و مقوله تغییر اقلیم پیش آمد تا زمان حاضر ، این بحث با فراز و نشیب بسیاری روبرو بوده است . ابتدا در بسیاری مناطق جهان تردیدهایی در مورد بروز آن مطرح گردید اما اکنون باگذشت چند سال دیگر بحثها از سوی اینکه تغییر اقلیم صورت گرفته یا خیر ، به سمت عواقب و نتایج آن در قسمتهای مختلف زمین و روشهای جلوگیری از آن سوق پیدا کرده است. اساساً سیستم اقلیم در سطح کره زمین مقوله پیچیده ای است و تغییرات کنونی شناخت آنرا دشوارتر ساخته است. شاید بتوان گفت پیامد مشترک تغییر اقلیم برای مناطق مختلف جهان  بیش از هر چیز بروز آنومالی است . بروز بارشهای خارج از قاعده، بروز خشکی های خارج از قاعده و یا تکرر وقایع اقلیمی که در گذشته نادر بوده اند و تغییر در دوره بازگشت آنها دیده می شود. گرم شدن کلی کره زمین اکنون دیگر جایی را برای شک نگذاشته و روندی است که به سادگی قابل اندازه گیری بوده و مورد توافق است. عوامل بروز گرمایش زمین نیز عمدتاً شناخته شده و موضوعات آن کمتر مورد جدل است، اما آنچه موجب جدل اصلی است عدم مسئولیت پذیری جهانی است. برخی از بزرگترین آلوده کنندگان محیط زیست و عاملان گرمایش جهانی هنوز از امضای قراردادهای مقابله با این موضوع طفره می روند. و حتی در قسمتهای دیگری از جهان اقتصادهایی هستند که تازه حرکت خود را با شتاب به سمت مسیری آغاز کرده اند که جهان سرمایه داری چندین دهه پیش شروع کرده و موجب تخریب روز افزون محیط زیست می گردد.برای نمونه کشور چین با رشدی قابل توجه در اقتصاد بزرگ خود و با چنین جمعیتی می تواند مخاطره ای عمده را برای محیط زیست جهانی ایجاد کند و بسیاری کشورهای دیگر در حال رشد نیز در تصمیم گیری برای الگوی برخورد با محیط زیست با چنین موضوعی روبرو هستند. سود کلانی که شرکتهای بزرگ نفتی در حال حاضر می برند و شرکت هایی که عمدتاً منافع این تجارت پرسود را نصیب خود می سازند هنوز به قدر کافی مجال کار به علاقمندان انرژی های سالم نمی دهد. اقتصاد سرمایه داری با محوریت قرار دادن سود برای صاحبان سرمایه ( و سود به معنی پولی آن )  ، تا آنجایی که مباحث محیط زیست و مقوله گرمایش جهانی با سود آن در تضاد نباشد مخالفتی با آن ندارد ، اما آنجا که احساس شود منافعش در خطر قرار می گیرد ، همه چیز را زیر سؤال می برد.

به نظر می رسد زمان آن فرا رسیده است که مردم در سراسر جهان با هر اهرمی که در دست دارند ( که البته این اهرم ها در کشورهای دارای  دموکراسی بیشتر و در حکومتهای اقتدارگرا کمتر است)، برای جلو گیری از گرمایش زمین کاری کنند. این اقدامات می تواند از آگاهی رسانی به تصمیم گیران وبرنامه ریزان کشورها تا تک تک اقشار جامعه باشد. زمانی که این آگاهی ها به خواست جمعی مردم تبدیل گردد دولتها نیز ناچار به سرنهادن به این خواسته ها هستند و صاحبان سرمایه نیز ناچار به تغییر رویه و کنار آمدن با شرایط جدید می گردند.

وقتی به دو موضوع « تغییر اقلیم » و « جنگ » در قرن حاضر نگاه می کنیم ، موضوعی که از لابلای حجم عظیم گفته ها و ناگفته هایی که در این خصوص جلوه می نماید ، وجه اشتراک عوامل ایجاد کننده این مسائل است. سیستم بهره برداری بی حد وحصر از منابع ، از هر نوع و به هر شکل در خدمت سود بیشتر برای صاحبان سرمایه و صاحبان قدرت بدون توجه به مبانی محیط زیست بدون توجه به حقوق جامعه بشری که مالکان منابع و مواهب طبیعی هستند. اما آگاهی روز افزون مردم جهان و شناخت روز افزون مردم جهان نسبت به یکدیگر موجب تفاهم و همدلی بیشتر بین مردم جهان در فاصله های دور و نزدیک می گردد. عصر مدرن با گسترش اطلاعات و تحقق دهکده جهانی کمتر فضایی برای تاخت و تاز سوء استفاده گران از پول و قدرت فراهم می کند . ازبین رفتن فقر مادی و فقر اطلاعاتی در قرن بیست ویکم مردم جامعه بشری را به هم نزدیک می کند و چالش های قرن اخیر را به فرصتهایی برای زندگی بهتر جامعه جهانی می کند. حمیدرضا وجدانی – مهر ماه 1388

 saadi , Sa'di

           شنیدم گوسفندی را بزرگی           رهانید ازدهان ودست گرگی              

«سعدی»

درخبرهاخواندیم ودرسایت ها دیدیم که در ظاهرا قراراست که جنگل های قطع درخت شده یا به هرعنوان دیگری تخریب شده برای - توسعه!!!- دراختیار قرارگیرد نا  خودآگاه به یادشعربالا افتادم که برسر منابع طبیعی که ظاهرا ازدست مخربان خلاص شده حالا قراراست بجای اصلاح واحیا دراختیار زمین دوستان(من می نویسم- زمین دوست- شماهرجوردوست دارید بخوانید) قرارگیرد.

گرین بلاگ درانتقاد عبارت :جنگل های مخروبه - دراین مورد چنین نوشته:

در خبرها آمده بود كه در سفر استاني دولت، بخشي از جنگل‌هاي مخروبه براي توسعه صنعتي پيشنهاد شده‌اند. اين پيشنهاد از طرف مقامات استان گيلان مطرح شده و آرزوي دوستداران محيط زيست آن است كه اين طرح هيچ وقت به اجرا  در نيايد. راستي جنگل مخروبه يعني چه و واگذاري براي صنعت چه معني دارد؟ چنين به‌نظر مي‌رسد كه مقصود از جنگل‌هاي مخروبه، نقاط جنگلي هستند كه در اثر فشارهاي اجتماعي و اقتصادي (مسائلي مانند قطع درختان، چراي بي‌رويه داخل جنگل، پختن ذغال، قاچاق چوب و...) از حالت جنگل متراكم خارج شده‌اند و درختان كمتري در آن مشاهده مي‌شود. اطلاق صفت مخروبه براي جنگل، من را به ياد عبارت خانه كلنگي انداخت كه واسطه‌هاي فروش به هر خانه و ساختمان مسكوني نسبت مي‌دهند و البته هدف بي‌مقدار  نشان دادن ملك و كاهش قيمت آن است.  آيا به راستي در مورد جنگل‌ها هم وقتي آنها را مخروبه مي‌خوانند هدف بي‌ارزش و يا ...

ودرسایت سازمان جنگل ها ومراتع چنین آمده:

اعتراض كارشناسان به واگذاري جنگل‌هاي مخروبه

همشهری آنلاین
اعلام طرحي موسوم به «واگذاري جنگل‌هاي مخروبه براي توسعه صنعتي» اعتراض كارشناسان محيط ‌زيست و منابع طبيعي را در پي داشت.
كارشناسان با اشاره به اينكه واكنش مناسب به تخريب جنگل احياست نه واگذاري، ابراز نگراني كردند كه طرح پيش گفته بهانه تازه‌اي براي تصرف اراضي جنگلي و جولان زمين‌خواران باشد.

مهندس كاظم نصرتي، رئيس جامعه جنگلباني ايران در گفت‌وگو با همشهري  تأكيد كرد: در حال حاضر سطح جنگل‌هاي ايران به ويژه جنگل‌هاي شمال اعم از انبوه و تنك به حداقل خود رسيده است، به همين دليل آستانه تحمل خود را از دست داده به‌طوري كه مناطق شمالي با كمترين بارندگي دچار آبگرفتگي معابر يا سيل مي‌شود.

وي تصريح كرد: هرگونه تغيير كاربري اراضي جنگلي نه تنها به پايداري شمال لطمه مي‌زند بلكه در دراز مدت سرمايه‌گذاري‌هايي كه در اين مناطق صورت مي‌گيرد خود در معرض خطر قرار خواهد گرفت و نتيجه اين سرمايه‌گذاري‌ها نتيجه معكوس در بر خواهد داشت.

مهندس رضا محمدي نيز در اين باره به همشهري گفت: آنچه امروز در برخي استان‌ها تحت عنوان توسعه صنعت مطرح مي‌شود ناشي از رقابت‌هايي است كه كمتر مبتني بر مطالعات جامع و علمي است و از اين روست كه در شمال كشور، هر گاه صحبت از توسعه مي‌شود نگاه‌ها به سوي اراضي جنگلي معطوف مي‌شود؛ در حالي كه با آينده نگري مي‌توان دريافت كه توسعه در استان‌هاي شمالي با ساير مناطق كشور بسيار متفاوت است.

به گفته وي،  مناطقي در جنوب استان گيلان وجود دارد كه براي توسعه بسيار مناسب است اما مشخص نيست كه چرا در اين مناطق مسئله توسعه مطرح نمي‌شود؛ همچنان‌كه در شمال استان گلستان مناطقي وجود دارد كه بياباني است و مي‌توان با برنامه‌ريزي در آنجا شهرك‌هاي صنعتي ساخت.

اين كارشناس منابع طبيعي، ادامه داد: راه‌هاي ميان‌بر توسعه كه اغلب با تخريب شديد سرزمين همراه است، نتيجه‌اي جز تخريب بيشتر، آينده ناپايدار و هدر دادن سرمايه در دراز مدت نخواهد داشت.

در اين باره دكتر شمس‌الله شريعت نژاد-معاون مناطق مرطوب و نيمه مرطوب سازمان جنگل‌ها و مراتع- در گفت‌وگو با ايسنا با تأكيد بر اينكه بر اساس قانون، واگذاري جنگل چه مخروبه و چه غيرمخروبه مطلقا ممنوع است، افزود: جنگل مخروبه به‌دليل فشارهاي اقتصادي و اجتماعي از حالت ايده‌آل و طبيعي خارج نشده است و بايد تلاش كنيم به حالت اوليه بازگردد.

وي با اشاره به دغدغه مقامات استان‌هاي شمالي براي صنعتي كردن اين استان‌ها، افزود: عرصه‌هاي جنگلي را بايد اولويت‌بندي كرده و بر اساس آن بهره‌مندي خردمندانه كنيم كه در اين راستا اول بايد به سراغ مراتع بالادست و مراتع 3 و 4 براي توسعه برويم و اراضي باتلاقي را بهينه و بهسازي كنيم و پس از آن، اراضي زراعي غيرحاصلخيز درجه 3 و 4 براي توسعه بايد در اولويت قرار گيرند.

قائم مقام سازمان جنگل‌ها با اشاره به پيشنهاد استاندار گيلان در سفر استاني دولت درخصوص واگذاري بخشي از جنگل‌هاي مخروبه براي توسعه صنعتي تصريح كرد: دولت هم‌اكنون در حال بررسي اين موضوع است و از سازمان جنگل‌ها نيز نظرخواهي كرده كه ما نظر خود را به صورت مكتوب ارائه و اعلام كرديم و بايد اولويت‌بندي صورت گيرد چرا كه جنگل كاربري خود را داشته و توليد دارد.

وي گفت: چشم‌هاي آيندگان به جنگل‌هاي شمال كشور بوده و اين جنگل‌ها پشتوانه اراضي پايين دست است.

وي با اشاره به اينكه بر اساس آمار سال 64 حدود 500 هكتار جنگل مخروبه داريم  و بخش عمده‌اي از آنها هم‌اكنون با طرح‌هاي جنگل‌داري توسعه يافته‌اند، تصريح كرد:  به نظرما،  هم‌اكنون جنگل مخروبه نداريم، مگر اين كه جنگلي بر اثر فشارهاي اقتصادي و اجتماعي از فشار اكولوژيكي خارج شده باشد

اثبات وقوع پدیده تغییر اقلیم ( Climate Change )، در سطح جهان به سهولت امکان پذیر نیست و نیازمند بررسی های جامع و طولانی مدت بر آمارهایی از پارامترهای )) است، هر چند روند گرمتر شدن دمای سطح زمین و افزایش غلظت گاز co2 تقریباً قطعی می نماید.
سناریوهای تغییر اقلیمی در چرخه آبشناسی نمود کاملاً بارزی می یابند.چرا که تمامی اجزاء آن تحت تأثیر تغییرات حاصله در میزان تبادلات انرژی و جرم قرار می گیرند. نوسان منابع آبی به طرز قابل ملاحظه ای تابع تغییرات اقلیمی است، چرا که نیاز به این منابع با افزایش ((تبخیر و تعرق در شرایط گرمتر،خشک تر و آفتابی تر بیشتر می شود.به عنوان مثال براساس گزارشات منتشره در سال 1996، مناطق جنوب انگلیس در سال 2050 شدیداً مستعد وقوع خشکسالی بوده ولی مناطق شمالی به مراتب مرطوب تر شده و سیل درآنجا مشکل زاخواهد شد. بررسی ها نشان داده است، غلظت گازکربنیک و سایر گازها در اتمسفر از نیمه دوم قرن نوزدهم افزایش یافته است. میزان غلظت co2 از سال 1958 تا 1988 حدود 35 درصد فزونی یافته است. Boult و همکاران در سال 1988 اثر دو برابر شدن غلظت co2 را بر روی عوامل هیدرولوژیکی از قبلی تبخیر و تعرق پتانسیل، رطوبت خاک، تجمع برف، ذخیره آب زیرزمینی، رواناب و بیلان آبی در سه حوزه بلژیک مطالعه کردند. نتایج نشان داد که تبخیر و تعرق پتانسیل، درصد رطوبت خاک و میزان ذخیره آبهای زیرزمینی در حوزه هایی با نفوذ پذیری زیاد افزایش یافته...

http://www.radiozamaneh.org/humanrights/2007/03/post_66.html
یک بار دیگر، ایالات متحده آمریکا از پیوستن به برنامه‌ی گروه جی ۸ + ۵ در زمینه‌ی مقابله با گرمایش آب و هوای کره زمین خودداری کرد. در نشست روزهای ۱۶ و ۱۷ مارس در شهر پتسدام در آلمان، با شرکت وزرای محیط زیست هشت کشور بزرگ صنعتی به اضافه‌ی پنج کشور چین، مکزیک، هند، برزیل و آفریقای جنوبی، وزرای محیط زیست آمریکا (به عنوان کشوری که بیش از همه‌ی کشورها محیط زیست را آلوده می‌کند) و نیز کشور چین، که بتدریج جا پای آمریکا می‌گذارد، پیشنهادهای کشورهای دیگر در زمینه‌ی انجام اقداماتی هماهنگ برای کاهش گازهای گلخانه‌ای را نپذیرفتند....

دفتر طرح ملی تغییر آب و هوا

http://www.climate-change.ir/fa/about/

طرح توانمندسازي جمهوري ‌اسلامي ‌ايران براي ارائه اولين گزارش ملي تغيير آب و هوا به سازمان‌ ملل ‌متحد با كمك مالي تسهيلات جهاني محيط زيست (GEF) و با همكاري دفتر عمران ملل ‌متحد (UNDP) از سال ۱۳۷۷ زير نظر وزارت امورخارجه در سازمان ‌حفاظت ‌محيط ‌زيست آغاز شده است. اين طرح در راستاي تعهدات ايران در قبال كنوانسيون تغيير آب و هواي سازمان ‌ملل ‌متحد اجرا مي‌شود.

زیست سوخت ها، و مسئلة جهانی گرسنگی -

 نوشته فیدل کاسترو
بیش از سه میلیارد نفر در جهان به علت گرسنگی و کمبود آب آشامیدنی محکوم به مرگ زودرس خواهند شد. این رقم اغراق آمیزی نیست، بلکه می توان گفت رقمی محافظه کارانه است. من پس از ملاقاتی که پرزیدنت بوش با مدیران صنایع اتوموبیل سازی آمریکا داشت، روی این موضوع تعمق زیادی کردم.
روز دوشنبه 6 فروردین ماه (26 مارس)، راهبرد استراتژی اقتصادی سیاست خارجی آمریکا بر این فکر خطرناک استوار شد که موادغذایی را تبدیل به سوخت کنند. عین خبری که بنگاه خبری آمریکایی ”آسوشیتدپرس“ به جهان مخابره کرد این بود:
واشنگتن 6 فروردین ماه (26 مارس) ـ روز دوشنبه پرزیدنت بوش در دیدار با مدیران ارشد صنایع اتوموبیل سازی، محاسن اتوموبیل هایی را که با ”سوخت تغییرپذیر“ [الکل] اتانول و بیودیزل کار می کنند ...